Wat is Creative Problem Solving (CPS 6.1™)?
Creative Problem Solving (CPS) is een wetenschappelijk gevalideerd raamwerk om complexe problemen op te lossen door creatief en kritisch denken doelbewust af te wisselen. De methode structureert het denkproces in vier componenten en acht fasen — van het begrijpen van de uitdaging tot het plannen van de implementatie — en wordtbegeleid door een facilitator die het team afwisselend laat divergeren (veel opties genereren) en convergeren (de beste opties selecteren). Teams die met CPS werken, genereren tot 400 à 600% meer bruikbare ideeën dan teams die ongestructureerd brainstormen.
Van Osborn tot CPS 6.1™: zeventig jaar onderzoek
Creative Problem Solving is geen recente managementhype. De basis werd in de jaren 1950 gelegd door Alex Osborn — de reclamepionier die ook de term “brainstorming” muntte — samen met Sidney Parnes. Hun inzicht: creativiteit isgeen mysterieuze gave, maar een proces dat je kunt structureren en trainen.
Sindsdien is het raamwerk onafgebroken verder ontwikkeld op basis van empirisch onderzoek. Scott Isaksen, Don Treffinger en Brian Dorval verfijnden het model tot de huidige versie, CPS 6.1™, die het lineaire stappenplan van vroeger verving door een flexibel, behoefte-gestuurd raamwerk. Waar oudere versies elke groep door dezelfde vaste volgorde loodsten, start CPS 6.1™ met een diagnose: welke fase heeft dít probleem, met déze groep, op dít moment nodig?
Die onderzoekstraditie onderscheidt CPS van de meeste innovatiemethoden: er liggen tientallen peer-reviewed studies onder, en de effectiviteit is gemeten in de gezondheidszorg, het onderwijs, de non-profitsector en het bedrijfsleven.
De vier componenten en acht fasen van CPS 6.1
CPS 6.1 bestaat uit vier componenten, samen goed voor acht fasen:
- De uitdaging begrijpen (Understanding the Challenge). Voor je oplossingen zoekt, moet je het juiste probleem te pakken hebben. Deze component omvat drie fasen: het verkennen van de visie of doelstelling, het in kaart brengen van de data en context, en het formuleren van de probleemstelling. Verrassend vaak blijkt het “probleem” waarmee een team binnenkomt niet het probleem dat opgelost moet worden.
- Ideeën genereren (Generating Ideas). De fase die iedereen kent — maar dan gestructureerd. Met specifieketools voor divergeren en duidelijke spelregels produceert de groep een brede waaier aan opties, om daarna doelgericht te focussen op de meest
- Voorbereiden op actie (Preparing for Action). Hier stranden de meeste creatieve initiatieven. Deze component ontwikkelt ruwe ideeën tot werkbare oplossingen en bouwt draagvlak: wie moet meewillen, welke weerstand valt teverwachten, wat is de eerste concrete stap?
- De aanpak plannen (Planning your Approach). De metacomponent die het proces zelf stuurt, met twee fasen:taken beoordelen (past CPS hier, en welke component is nodig?) en het proces ontwerpen. Dit is wat CPS 6.1 “behoefte-gestuurd” maakt.
De hartslag van CPS: genereren en focussen
Het kloppend hart van elke CPS-fase is de dynamische balans tussen genereren en focussen. Eerst opent de groep breed — uitstel van oordeel, kwantiteit zoekt kwaliteit, vreemde combinaties welkom. Daarna sluit de groep doelbewust — met criteria, prioritering en kritisch denken.
Die afwisseling klinkt eenvoudig, maar is precies wat in ongefaciliteerde vergaderingen misloopt: mensen genereren enevalueren tegelijk. Het ene teamlid oppert een idee, het andere schiet het meteen af. Resultaat: veilige, voorspelbare uitkomsten. CPS scheidt beide denkrichtingen strikt in de tijd, en dat verklaart een groot deel van het meetbare verschil in output.
Wat CPS onderscheidt van gewoon brainstormen
Brainstormen is één techniek binnen één fase van CPS. Het volledige raamwerk voegt drie dingen toe die losse brainstorms missen:
Proces vóór en na de ideeën. Zonder scherpe probleemformulering brainstorm je over het verkeerde vraagstuk;zonder actiecomponent belanden de flipcharts in de kast. Onderzoek naar CPS-implementaties toont een stijging van de effectiviteit van idee tot lancering van 8% naar 22%, tot 88% lagere kosten voor ideeontwikkeling en gehalveerde R&D-doorlooptijden.
Een getrainde facilitator. Een gecertificeerde CPS-procesbegeleider bewaakt de scheiding tussen genereren enfocussen, creëert psychologische veiligheid en stemt het proces af op de groep. Meer daarover op onze pagina over gecertificeerde CPS-procesbegeleiders.
Aandacht voor cognitieve diversiteit. CPS 6.1 integreert het VIEW-assessment van probleemoplossingsstijlen, zodatde facilitator weet hoe verschillende teamleden veranderen, informatie verwerken en beslissen — en het proces daarop afstemt.
Wanneer zet je CPS in?
CPS is op zijn sterkst bij open, complexe vraagstukken zonder pasklaar antwoord: een vastgelopen strategisch dossier, een product dat vernieuwing nodig heeft, een team dat in cirkels draait, een organisatieverandering die draagvlak vraagt. Voor gesloten problemen met één juist antwoord (een technische storing, een rekenfout) heb je geen CPS nodig — welvoor alles waar meerdere wegen mogelijk zijn en mensen mee moeten.
Organisaties zetten CPS op twee manieren in: ze huren een externe procesbegeleider in voor cruciale sessies, of zeleiden eigen medewerkers op tot gecertificeerd CPS 6.1-facilitator zodat de capaciteit in huis zit.
Veelgestelde vragen
Is CPS hetzelfde als design thinking?
Nee. Beide zijn gestructureerde innovatiemethoden, maar design thinking vertrekt vanuit gebruikersonderzoek en prototyping en is vooral sterk in productinnovatie. CPS is breder toepasbaar —van strategie tot teamconflicten — en heeft een langere wetenschappelijke onderzoekstraditie. Lees onze uitgebreide vergelijking van design thinking en Creative Problem Solving.
Hoe lang duurt een CPS-sessie?
Van een dagdeel voor een afgebakend vraagstuk tot meerdere sessies voor complexe trajecten. De component “De aanpak plannen” bepaalt vooraf welke fasen nodig zijn, zodat de groep geen tijd verliest aan stappen die het probleem niet vraagt.
Heb ik een facilitator nodig?
Voor eenvoudige toepassingen kan een getraind teamlid volstaan. Voor vraagstukken met hoge belangen, grote groepen of gevoelige dynamiek maakt een gecertificeerde procesbegeleider het verschil — die combineert procesarchitectuur met neutraliteit.
Kan ik me laten certificeren in CPS?
Ja. o2c2 organiseert de CPS 6.1™ Facilitator-certificering in Brussel: vier plus één dagen opleiding met echte facilitatie-oefensessies, VIEW-feedback en lidmaatschap van de community van gecertificeerde professionals.
o2c2 is gespecialiseerd in innovatiemanagement en creatief probleemoplossen volgens de methode Isaksen & Treffinger. Wil je weten wat CPS voor jouw organisatie kan betekenen? Maak een afspraak
What Sets CPS Apart from Regular Brainstorming
Brainstorming is just one technique within one phase of CPS. The complete framework adds three elements that standalone brainstorming sessions lack:
Processes before and after the ideas. Without a clear problem definition, you’ll be brainstorming about the wrong issue; without an action component, the flip charts will end up in a closet. Research on CPS implementations shows an increase in effectiveness from idea to launch from 8% to 22%, up to 88% lower idea development costs, and R&D lead times cut in half.
A trained facilitator. A certified CPS process facilitator ensures a clear distinction between idea generation and focus, creates psychological safety, and tailors the process to the group. Learn more on our page about certified CPS process facilitators.
Focus on cognitive diversity. CPS 6.1 integrates the VIEW assessment of problem-solving styles, so that the facilitator understands how different team members adapt, process information, and make decisions—and tailors the process accordingly.
When should you use CPS?
CPS is most effective for open-ended, complex issues without a ready-made answer: a stalled strategic initiative, a product in need of innovation, a team going around in circles, or an organizational change that requires buy-in. You don’t need CPS for closed-ended problems with a single correct answer (such as a technical glitch or a calculation error)—but you do need it for anything where multiple paths are possible and people need to be on board.
Organizations use CPS in two ways: they hire an external process facilitator for crucial sessions, or they train their own employees to become certified CPS 6.1 facilitators so that the capability remains in-house.
Frequently Asked Questions
Is CPS the same as design thinking?
No. Both are structured innovation methods, but design thinking starts with user research and prototyping and is particularly strong in product innovation. CPS has a broader range of applications—from strategy to team conflicts—and has a longer tradition of scientific research. Read our comprehensive comparison of design thinking and Creative Problem Solving here.
How long does a CPS session last?
From half a day for a well-defined issue to multiple sessions for complex projects. The “Planning the Approach” component determines in advance which phases are necessary, so the group doesn’t waste time on steps that aren’t required by the problem.
Do I need a facilitator?
For simple applications, a trained team member may suffice. For high-stakes issues, large groups, or sensitive dynamics, a certified process facilitator makes all the difference—combining process architecture with neutrality.
Can I get certified in CPS?
Yes. o2c2 offers the CPS 6.1™ Facilitator Certification in Brussels: a four-day training program featuring real facilitation practice sessions, VIEW feedback, and membership in the community of certified professionals.